Aliağa'da DEHB Danışmanlığı ve Psikolojik Destek

Çocuk, ergen ve yetişkinlerde dikkat, düzen ve dürtüsellik güçlükleri.

Öğretmenden gelen not her dönem aynı: "Potansiyeli var ama dikkatini toplayamıyor." Ödevin yarısı çantada unutulmuş, sabah çorabı bulmak yirmi dakika sürüyor, akşam ödev masasında aynı mücadele yeniden başlıyor. Siz de artık kızmakla anlayış göstermek arasında gidip geliyorsunuz.

Ya da bir yetişkinsiniz. Yıllardır işleri son dakikaya bırakıyorsunuz ve bunun tembellik olmadığını biliyorsunuz. Toplantıda söyleneni kaçırıyorsunuz, başladığınız üç şeyden biri bitiyor, "daha düzenli olsan" cümlesini çocukluğunuzdan beri duyuyorsunuz.

Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) bir çaba ya da yetiştirilme sorunu değildir. Ama kurulan düzenler, verilen yönergeler ve öğrenilen stratejiler günlük yaşamın nasıl geçtiği üzerinde çok büyük fark yaratır. Bu sayfadaki çalışma tam olarak bu alanda: sabahların, ödev saatlerinin, okulla ilişkinin ve evdeki iklimin değiştirilebilecek kısmında.

Tanısı olan da olmayan da başvurabilir. Elinizde bir rapor olması gerekmiyor; tanınız varsa da çalışma o rapordan sonra başlar, orada bitmez. İki durumda da ilk görüşmede tabloyu birlikte değerlendirir, nereden başlayacağımızı belirleriz.

Görüşmeleri Aliağa'daki ofiste yüz yüze ya da Türkiye'nin her yerinden online olarak sürdürebiliriz.

Hangi Konularda Çalışıyoruz?

• Günlük düzen: sabah ve akşam rutinleri, görsel hatırlatıcılar, işleri parçalara ayırma, eşya ve zaman takibi
• Ödev ve ders süreci: başlama güçlüğü, çalışma ortamının düzenlenmesi, sürenin yönetilmesi, erteleme döngüsü
• Ebeveyn tutumları: yönerge verme biçimi, tutarlılık, ödül ve sonuç düzeni, "her akşam aynı kavga" döngüsünün kırılması (ebeveyn danışmanlığı ile birlikte yürütülebilir)
• Okulla iş birliği: izniniz olduğunda öğretmenle iletişim ve sınıf içi düzenleme önerileri
• Dürtüsellik ve öfke: tepki ile davranış arasına aralık koymayı öğrenme
• Akran ilişkileri: sıra bekleme, sözü kesme, arkadaş grubunda sürtüşme
• Eşlik eden zorluklar: kaygı ve ruh hâli düşüklüğü DEHB'ye sıklıkla eşlik eder ve birlikte ele alınması gerekir
• Özdeğer onarımı: yıllar içinde biriken "tembel", "düzensiz", "yeterince çabalamıyor" etiketlerinin bıraktığı iz
• Yetişkinlerde: zaman yönetimi, işleri başlatma ve bitirme, dağınıklık, iş yaşamında sürdürülebilir bir düzen kurma
• Ailenin bütünü: kardeşler arası denge ve ebeveyn tükenmişliği (aile terapisi çerçevesinde ele alınabilir)

Güçlük yalnızca çalışma düzeni ve motivasyonla sınırlıysa dikkat ve motivasyon çalışması, sınav dönemine özgü kaygı ve performans düşüşü öndeyse sınav kaygısı sayfası daha uygun olabilir. Yaş grubuna göre çocuk terapisi ve ergen terapisi sayfalarına da bakabilirsiniz.

DEHB Nedir, Ne Değildir?

• Dikkatin hiç toplanamaması değildir. Güçlük dikkatin yönetimindedir. İlgi çeken işlerde dikkat uzun süre sürebilirken, ödülü gecikmeli işlerde belirgin biçimde zorlanılır. Bu yüzden "oyun oynarken saatlerce oturuyor" cümlesi DEHB'yi dışlamaz.
• Zekâ ile ilgili değildir. Akademik başarıyı zorlaştırabilir, ama zihinsel kapasiteyle ilgili bir tablo değildir.
• Yalnızca hareketlilik demek değildir. Belirgin hareketlilik olmadan, ağırlıklı olarak dikkat güçlükleriyle seyreden görünümler de vardır; bu görünüm özellikle kız çocuklarda ve yetişkinlerde çok daha geç fark edilir.
• Ebeveyn tutumundan kaynaklanmaz. Ama evdeki düzen ve iletişim biçimi, belirtilerin günlük yaşamı ne kadar etkilediğini belirgin biçimde değiştirir. Değiştirebileceğiniz alan buradadır.
• Çocuklukla sınırlı değildir. Belirtiler yaşla biçim değiştirir; birçok kişide yetişkinlikte de sürer.

Belirtiler Yaşa Göre Nasıl Görünür?

• Okul öncesi ve ilkokul. Yerinde duramama, sıra beklemekte zorlanma, yönergeleri takip edememe, eşyaları sık kaybetme, ödevi tamamlayamama, çabuk öfkelenme.
• Ergenlik. Hareketlilik azalır; yerini iç huzursuzluk, plan yapmakta ve sürdürmekte zorlanma, erteleme, zaman tahmininde yanılma, dürtüsel kararlar ve akran ilişkilerinde sürtüşme alır. Notlarda inişli çıkışlı bir seyir tipiktir.
• Yetişkinlik. İşleri son dakikaya bırakma, çok sayıda işi başlatıp bitirememe, randevu ve son tarihleri kaçırma, dağınıklık, konuşmayı bölme, sıkılma eşiğinin düşüklüğü ve bunların birikmesiyle oluşan özdeğer yaralanması.

Bu belirtiler zaman zaman herkeste görülür. Ayırt edici olan; süreklilik göstermesi, birden fazla alanda (ev, okul ya da iş, sosyal ilişkiler) bulunması ve günlük işleyişi belirgin biçimde zorlaştırmasıdır. İlk görüşmenin bir bölümü tam olarak bu ayrımı yapmaya ayrılır.

Çalışma Nasıl İşliyor?

• İlk görüşme. Çocuk ve ergenlerde ebeveynlerle, yetişkinlerde doğrudan kişiyle yapılır. Belirtilerin ne zaman başladığını, hangi alanları etkilediğini ve sizi en çok yoran noktayı konuşuruz.
• Değerlendirme. Görüşme, gözlem ve izniniz olduğunda okuldan alınan bilgilere dayanır. Bu aşamanın sonunda tablonun ne olduğu ve nereden başlanacağı netleşir. Tanı süreci gerekiyorsa yönlendirmeyi ben yapar, çalışmayı kesintiye uğratmadan sürdürürüm.
• Somut hedefler. "Daha düzenli olsun" yerine "sabah hazırlığı yardımsız tamamlansın", "ödeve başlama süresi yarıya insin" gibi izlenebilir hedefler konur.
• Seans süresi ve sıklığı. Seanslar 50-60 dakikadır. Başlangıçta haftada bir yapılan görüşmeler, düzen oturdukça seyrekleştirilir; okul dönemi ya da iş yaşamındaki değişimlerde yeniden sıklaştırılabilir.
• Ebeveyn ve okul iş birliği. Çocuk ve ergenlerde ebeveyn görüşmeleri sürecin ayrılmaz parçasıdır; değişimin büyük bölümü evde ve okulda gerçekleşir.
• Gözden geçirme. Dördüncü ya da altıncı seans civarında nerede olduğumuzu birlikte değerlendirir, gerekirse yaklaşımı değiştiririz.

Bu Çalışma Ne Sağlıyor?

DEHB, üzerinde en çok araştırma yapılmış gelişimsel tablolardan biridir. İlaç dışı yaklaşımlar arasında en güçlü kanıt, çocuklarda ebeveyn eğitimi ve davranışsal düzenlemelere; ergen ve yetişkinlerde ise organizasyon ve zaman yönetimi çalışmalarına aittir. Bu yaklaşımların günlük işleyiş, ebeveynlik becerileri ve evdeki çatışma düzeyi üzerinde olumlu sonuçlar verdiği gösterilmiştir.

Beklentiyi doğru kurmak gerekir: bu çalışma dikkat güçlüğünü ortadan kaldırmaz. Sağladığı şey, günlük yaşamı sürdürülebilir kılan düzenlerin kurulması ve tablonun ilişkiler ile özdeğer üzerindeki etkisinin azalmasıdır. Uygulamada ailelerin en çok fark ettiği değişim genellikle şudur: aynı belirtiler sürerken evdeki gerginlik belirgin biçimde azalır ve çocuk kendini "sorunlu" olarak görmekten çıkar.

Aliağa'da Yüz Yüze, Türkiye'nin Her Yerinden Online

Aliağa'da DEHB desteği arıyorsanız görüşmeleri ofiste yüz yüze yürütebiliriz. Ofise İzmir'in kuzey ilçelerinden — Menemen, Foça, Bergama ve çevresinden — ulaşım kolaydır. Ergen ve yetişkinlerle yürütülen düzen ve zaman yönetimi çalışmaları online olarak da verimli biçimde sürer; küçük yaş grubunda yüz yüze çalışmayı öneriyorum.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğum derste dikkatini toplayamıyor ama oyun oynarken saatlerce oturuyor. Bu DEHB olabilir mi?

Bu, ailelerin en sık sorduğu sorulardan biri ve DEHB'nin en yaygın yanlış anlaşılmasına dayanıyor. DEHB dikkatin hiç toplanamaması değil, dikkatin yönetiminde güçlük yaşanmasıdır. İlgi çekici, hızlı geri bildirim veren etkinliklerde dikkat uzun süre sürebilir; ders çalışmak gibi içsel çaba gerektiren ve ödülü gecikmeli işlerde ise güçlük belirginleşir. Yani oyunda saatlerce oturabilmek DEHB'yi dışlamaz. Bu ayrımı ilk görüşmede birlikte netleştiririz.

Tanımız yok, yine de gelebilir miyiz?

Evet, başvuran ailelerin önemli bir bölümü tanısız geliyor. İlk görüşmede tabloyu ayrıntılı biçimde değerlendirir, belirtilerin hangi alanları ne ölçüde etkilediğini birlikte ortaya koyarız. Buradan sonra iki yol açılır: bazı ailelerde doğrudan düzen ve davranış çalışmasına başlarız; bazı tablolarda ise hekim değerlendirmesinin de sürece eklenmesi yararlı olur ve bu durumda yönlendirmeyi ben yaparım. Her iki durumda da çalışma benimle devam eder, sizi başka bir kapıya gönderip bırakmam.

DEHB tanısı almış durumdayız. Danışmanlık ne katacak?

Tanı bir açıklama sağlar ama günlük yaşamı kendiliğinden değiştirmez. Sabah hazırlığı, ödev süreci, yönerge verme biçimi, okulla iletişim, kardeş dengesi ve yıllar içinde biriken "tembel" etiketinin bıraktığı iz — bunların hiçbiri tanıyla çözülmez, çalışılarak değişir. Danışmanlığın katkısı tam olarak burasıdır: tabloyu ortadan kaldırmak değil, günlük yaşamı sürdürülebilir kılan düzenleri kurmak. Bu çalışma tanı sürecinizle paralel yürür.

İlaç konusunda ne düşünüyorsunuz?

İlaç kararı hekimin değerlendirmesine ve ailenin bilgilendirilmiş tercihine aittir; bu konuda yönlendirme yapmam. Söyleyebileceğim şu: ilaç dışı çalışmaların da kendine ait bir yeri vardır ve bazı ailelerde tek başına, bazılarında ilaçla birlikte yürütülür. İlaç kullanılsın ya da kullanılmasın, düzen kurma, ebeveyn tutumları ve okul iş birliği üzerine yapılan çalışma değerini korur. Karar sizin, süreç boyunca yanınızdayım.

DEHB büyüyünce geçer mi?

Belirtiler yaşla birlikte biçim değiştirir, ancak birçok kişide tümüyle ortadan kalkmaz. Çocuklukta belirgin olan hareketlilik ergenlik ve yetişkinlikte çoğu zaman azalır; buna karşılık dikkat dağınıklığı, düzen kurmakta zorlanma, erteleme ve dürtüsel kararlar sürebilir. Bunun iyi tarafı da var: dışarıdan kurulan düzenlerin ve öğrenilen stratejilerin etkisi yaşla birlikte artar. Erken kurulan bir düzen, yıllar boyunca işe yarar.

Yetişkinim, benim için de uygun mu?

Evet. Birçok kişi DEHB'yi ilk kez yetişkinlikte fark eder; genellikle iş yaşamında sorumluluk arttığında ya da kendi çocuğu değerlendirilirken. Yetişkinlerde çalışma düzen ve zaman yönetimi stratejileri, erteleme döngüsü, işleri başlatma güçlüğü ve yıllar içinde biriken "tembel", "düzensiz", "yeterince çabalamıyor" etiketlerinin bıraktığı özdeğer yaralanması üzerine yürür. Görüşmeler yüz yüze ya da online yapılabilir.

Bu sayfa mı, dikkat ve motivasyon çalışması mı bana uygun?

Ayrım, güçlüğün ne kadar yaygın ve ne kadar eski olduğuyla ilgilidir. Zorluk yalnızca ders çalışma düzeni, erteleme ve motivasyonla sınırlıysa ve belirli bir döneme bağlıysa dikkat ve motivasyon çalışması yeterli olur. Dikkat güçlükleri çocukluktan beri sürüyorsa, yalnızca derste değil günlük yaşamın her alanında görülüyorsa ve unutkanlık, eşya kaybetme, işleri tamamlayamama gibi belirtilerle birlikteyse bu sayfadaki çerçeve daha uygundur. Sınav dönemine özgü kaygı ve performans düşüşü öndeyse sınav kaygısı sayfasına bakabilirsiniz. Emin değilseniz ilk görüşmede birlikte netleştiririz.

Okul öncesi ve ilkokul dönemindeki çocuklarda çalışma, Aliağa'da pedagog desteği kapsamında yürütülür; ayrıntılar çocuk terapisi ve pedagog desteği sayfasındadır.

Bu Konuda Yazılar

Dikkat, düzen ve ebeveynlik başlıkları altında yazdığım ilgili yazılar:

• Erteleme alışkanlığı
• Çocuğa sınır koyma
• Çocukta öfke nöbetleri
• Çocukta ekran süresi
• Çocuk ve ergen yazılarının tamamı

Kaynaklar

1. Faraone, S. V., Banaschewski, T., Coghill, D., Zheng, Y., Biederman, J., Bellgrove, M. A., ... & Wang, Y. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 evidence-based conclusions about the disorder. Neuroscience & Biobehavioral Reviews, 128, 789–818.
2. Daley, D., van der Oord, S., Ferrin, M., Danckaerts, M., Doepfner, M., Cortese, S., & Sonuga-Barke, E. J. S. (2014). Behavioral interventions in attention-deficit/ hyperactivity disorder: A meta-analysis of randomized controlled trials across multiple outcomes. Journal of the American Academy of Child & Adolescent Psychiatry, 53(8), 835–847.
3. Evans, S. W., Owens, J. S., Wymbs, B. T., & Ray, A. R. (2018). Evidence-based psychosocial treatments for children and adolescents with attention deficit/ hyperactivity disorder. Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 47(2), 157–198.
4. Young, Z., Moghaddam, N., & Tickle, A. (2020). The efficacy of cognitive behavioral therapy for adults with ADHD: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Journal of Attention Disorders, 24(6), 875–888.
5. Sonuga-Barke, E. J. S., Brandeis, D., Cortese, S., Daley, D., Ferrin, M., Holtmann, M., ... & European ADHD Guidelines Group. (2013). Nonpharmacological interventions for ADHD: Systematic review and meta-analyses of randomized controlled trials of dietary and psychological treatments. American Journal of Psychiatry, 170(3), 275–289.

Son güncelleme: 3 Ağustos 2026