Aliağa'da Dikkat ve Motivasyon Danışmanlığı

Odaklanamamanın ardında ne olduğunu birlikte anlamak için.

"Başlıyorum ama bitiremiyorum." "Masaya oturuyorum, yarım saat sonra telefondayım." "Çocuğum ödeve başlamak için akşamı bekliyor, sonra da çok geç oluyor."

Bu cümleler tanıdıksa yalnız değilsiniz — ama hepsinin arkasında aynı neden yok. Kimi zaman sorun çalışma düzeninin hiç kurulmamış olmasıdır; kimi zaman erteleme bir kaygı yönetme biçimidir; kimi zaman da altta ruh hâli düşüklüğü ya da uzun süredir devam eden bir dikkat güçlüğü vardır.

Doğru adım, önce neyle uğraştığınızı ayırt etmekten geçer. Bu sayfadaki çalışma; çalışma düzeni, erteleme döngüsü ve motivasyon üzerine kuruludur. Tablo çocukluktan beri sürüyor ve yaşamın her alanını etkiliyorsa DEHB sayfası daha uygundur.

Önce Ayırt Etmek Gerekir

Odaklanma güçlüğünün ardında sıkça şunlar bulunur:

• Kaygı: Zihin soruda değil, "yetişemeyeceğim" düşüncesindedir. Anksiyete ve sınav kaygısı en sık karışan tablolardır.
• Çökkünlük: Depresyonda dikkat ve karar verme yetisinde azalma tanı ölçütlerinden biridir; tembellik olarak yorumlanması çok yaygın bir hatadır.
• Uyku borcu: Kronik uykusuzluk, dikkat testlerinde DEHB'ye benzer bir profil üretebilir.
• Tıbbi nedenler: Tiroit sorunları, kansızlık, D vitamini eksikliği ve bazı ilaçlar dikkat güçlüğüne yol açabilir. Bu nedenle ilk kez ortaya çıkan tablolarda tıbbi değerlendirme önemlidir.
• Öğrenme güçlükleri: Okuma ya da matematik alanındaki özgül bir güçlük, kaçınma ve "motivasyonsuzluk" olarak görünebilir.
• Çalışma yöntemi eksikliği: Nasıl çalışılacağını bilmemek, dikkat sorunu gibi yaşanır.
• Ailesel ve ilişkisel yük: Evdeki gerilim, boşanma süreci ya da beklenti baskısı, çocuğun zihinsel kapasitesinin önemli bölümünü işgal eder.
• DEHB: Yukarıdakiler dışlandığında ve belirtiler erken yaştan itibaren, birden fazla ortamda sürüyorsa akla gelir.

Bu Sayfa Bir DEHB Tanı ya da Tedavi Sayfası Değildir

Bunu açıkça belirtmem gerekiyor: DEHB tanısı koymak hekimlik yetkisi gerektirir ve değerlendirme çocuk ve ergen psikiyatrisi ya da erişkin psikiyatrisi tarafından yapılır. Psikolojik danışmanlık sürecinde tanı koymam. DEHB düşündüren bir tablo gördüğümde açıkça belirtir ve yönlendiririm; tanı almış bir danışanla ise hekimle eş güdümlü, işlevsel hedeflere odaklanan bir çalışma yürütürüm.

"Dikkat Geliştirme Programları" Hakkında

Bunu paylaşmamın nedeni şu: dikkat güçlüğü olan çocukların aileleri, "beyin egzersizi", "dikkat geliştirme" ya da nörofeedback başlıklı programlara ciddi zaman ve para ayırıyor. Bu programların çekirdek DEHB belirtileri üzerindeki etkisi, tarafsız ölçümlerle değerlendirildiğinde gösterilememiştir. Bunun anlamı şu: enerjinizi ve bütçenizi doğru yere yönlendirmek gerekir. Danışmanlıkta üzerinde çalıştığımız alanlar — çalışma düzeni, ortam düzenlemesi, erteleme, motivasyon ve ebeveyn tutumları — çocuğun günlük işlevselliğinde ve ev içindeki ilişkilerde somut fark yaratan alanlardır.

Danışmanlıkta Neler Üzerine Çalışıyoruz?

• Ayırt edici değerlendirme: Kaygı, çökkünlük, uyku, çalışma yöntemi ve ailesel yük başlıklarının hangisinin devrede olduğunu birlikte haritalandırırız.
• Ortam düzenlemesi: Çalışma alanı, telefon ve bildirimler, oturma süresi ve ara düzeni. Dikkat, iradeden çok ortama duyarlıdır.
• Görevi parçalama: Büyük ve belirsiz görevler ("konuyu bitir") başlama eşiğini yükseltir. Küçük ve tanımlı adımlar erteleme döngüsünü kırar.
• Erteleme ile çalışma: Erteleme çoğu zaman tembellik değil, olumsuz duygudan kaçınmadır; kaçınılan duygu görünür kılınmadan alışkanlık değişmez.
• Motivasyon: Dışarıdan baskı ve ödül kısa vadede işe yarar, uzun vadede aşınır. Kalıcı motivasyonun üç bileşeni üzerine çalışırız: kendi kararını verebilme (özerklik), yapabildiğini görme (yeterlik) ve desteklendiğini hissetme (bağ).
• Uyku ve ritim: Uyku düzeni, dikkat üzerinde çoğu tekniğin sağlayabileceğinden daha büyük fark yaratır.
• Ebeveyn görüşmeleri: Çocuk ve ergenlerde ebeveyn çalışması sürecin ayrılmaz parçasıdır; ev ödevi etrafında kurulan çatışma çoğu zaman sorunun kendisinden büyür.
• Okulla iş birliği: Aileden onay alınarak, gerektiğinde okul rehberlik servisiyle eş güdüm kurulabilir.

Yetişkinlerde Dikkat ve Motivasyon

Yetişkinlerde tablo çoğu zaman "erteleme, dağılma ve bitirememe" üçlüsü olarak gelir. Burada da ayrım aynıdır: tükenmişlik ve iş yükü kaynaklı bir dağılma mı (tükenmişlik sayfası), kaygı kaynaklı bir kaçınma mı, yoksa uzun süredir devam eden ve çocukluğa uzanan bir dikkat güçlüğü mü? İlk ikisi danışmanlık kapsamındadır; sonuncusu için tıbbi değerlendirme gerekir.

Süreç Nasıl İşliyor?

• İlk seans: Değerlendirme görüşmesidir. Çocuk ve ergenlerde ilk görüşme genellikle ebeveynle yapılır; gelişim öyküsü, okul durumu, uyku düzeni ve varsa tıbbi değerlendirme konuşulur.
• Seans süresi ve sıklığı: Seanslar 60 dakika sürer ve genellikle haftada bir kez yapılır.
• Toplam süre: Sorunun kaynağına göre değişir; çalışma düzeni odaklı süreçler görece kısa, eşlik eden kaygı ya da çökkünlük varsa daha uzun sürer.
• Ölçme: İlerlemeyi tek bir kaynağa dayanarak değerlendirmem; danışanın, ailenin ve mümkünse okulun gözlemini birlikte kullanırım.
• Gizlilik: Paylaştığınız her şey, yasal zorunluluklar dışında gizli tutulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Bu bir DEHB tanısı ya da tedavisi mi?

Hayır. DEHB tanısı koymak hekimlik yetkisi gerektirir; değerlendirme çocuk ve ergen psikiyatrisi ya da erişkin psikiyatrisi tarafından yapılır ve psikolojik danışmanlık sürecinde tanı koymam. DEHB düşündüren bir tablo gördüğümde açıkça belirtir ve yönlendiririm. Tanı almış bir danışanla ise hekimle eş güdümlü, işlevsel hedeflere odaklanan bir çalışma yürütürüm.

Odaklanamamanın nedeni her zaman DEHB midir?

Hayır ve bu en sık yapılan hatadır. Odaklanma güçlüğünün ardında kaygı, çökkünlük, kronik uykusuzluk, tiroit sorunu ya da kansızlık gibi tıbbi nedenler, özgül öğrenme güçlükleri, çalışma yöntemi eksikliği ve evdeki gerilim bulunabilir. Danışmanlığın ilk işi bu ayrımı yapmaktır; çünkü müdahale, nedene göre tamamen değişir.

Dikkat geliştirme ve nörofeedback programları işe yarıyor mu?

Çekirdek DEHB belirtileri açısından kanıt sınırlıdır. Avrupa DEHB Kılavuz Grubu'nun meta-analizinde, değerlendirmeyi yapan kişinin hangi grupta olduğunu bilmediği ölçümler kullanıldığında nörofeedback ve bilgisayar temelli bilişsel eğitim için beklenen etki gösterilememiştir; 36 randomize kontrollü çalışmalık güncel bir meta-analiz de aynı sonuca ulaşmıştır. Bu nedenle enerjinizi ve bütçenizi, çocuğun günlük işlevselliğinde somut fark yaratan alanlara — çalışma düzeni, ortam düzenlemesi, erteleme ve ebeveyn tutumları — yönlendirmenizi öneriyorum.

Çocuğum tembel mi, yoksa gerçekten mi zorlanıyor?

Bu ikilinin kendisi çoğu zaman yanıltıcıdır. Erteleme genellikle tembellik değil, olumsuz bir duygudan (yetersizlik hissi, başarısızlık korkusu, göreve dair belirsizlik) kaçınmadır. Ayrıca depresyonda dikkat ve karar verme yetisinde azalma tanı ölçütlerinden biridir ve sıklıkla tembellik olarak yorumlanır. Ayrımı ilk görüşmelerde birlikte yaparız.

Motivasyonu artırmak için ödül ve ceza işe yarar mı?

Kısa vadede işe yarar, uzun vadede aşınır ve zamanla daha büyük ödül gerektirir. Kalıcı motivasyonun üç bileşeni üzerine çalışmayı tercih ediyorum: kendi kararını verebilme (özerklik), yapabildiğini görme (yeterlik) ve desteklendiğini hissetme (bağ). Özellikle ergenlerde dışarıdan kurulan baskı, çoğu zaman ters yönde çalışır.

Kimler için uygundur?

Odaklanma güçlüğü, dağınıklık, erteleme ve isteksizlik yaşayan çocuklar, ergenler ve yetişkinler için uygundur. Çocuk ve ergenlerde çalışma, ebeveyn görüşmeleriyle birlikte yürütülür. Yetişkinlerde tablo çoğu zaman "erteleme, dağılma ve bitirememe" üçlüsü olarak gelir; burada da önce kaynağı ayırt ederiz.

Kaç seans sürer?

Sorunun kaynağına göre değişir. Çalışma düzeni ve ortam düzenlemesi odaklı süreçler görece kısadır; eşlik eden kaygı ya da çökkünlük varsa süre uzar. Beklentiyi ilk değerlendirmenin ardından birlikte belirler, belirli aralıklarla gözden geçiririz.

Online yapılabilir mi?

Evet. Ergenler ve yetişkinlerle online çalışma çoğu durumda mümkündür ve çalışma düzeni üzerine yapılan çalışmalarda ev ortamı hatta avantaj sağlayabilir. Küçük çocuklarda yüz yüze görüşme genellikle daha uygundur; durumu ilk değerlendirmede birlikte belirleriz.

Seans ücreti ne kadar?

Seans ücreti; görüşmenin bireysel mi çift ya da aile görüşmesi mi olduğuna ve uygulanacak yönteme göre değişir. Bu nedenle tek bir rakam vermek yerine, ücretsiz ön görüşmede size uygun çerçeveyi belirleyip net ücret bilgisini paylaşıyorum. Ön görüşme için WhatsApp'tan yazabilir ya da arayabilirsiniz.

Bu Konuda Yazılar

Kaygı, dikkat ve çalışma düzeni üzerine yazdığım ilgili yazılar:

• Erteleme alışkanlığı
• Kaygıyla dans etmek
• Çocukta kaygı belirtileri
• Çocuk ve ergen yazılarının tamamı

Kaynaklar

1. Sonuga-Barke, E. J. S. ve ark.; European ADHD Guidelines Group (2013). Nonpharmacological interventions for ADHD: Systematic review and meta-analyses of randomized controlled trials of dietary and psychological treatments. American Journal of Psychiatry, 170(3), 275–289.
2. Westwood, S. J., Parlatini, V., Rubia, K., Cortese, S., & Sonuga-Barke, E. J. S. (2023). Computerized cognitive training in attention-deficit/hyperactivity disorder (ADHD): A meta-analysis of randomized controlled trials with blinded and objective outcomes. Molecular Psychiatry, 28, 1402–1414.

Son güncelleme: 31 Temmuz 2026