Aliağa'da Çocuk Değerlendirme ve Zekâ Testleri

Zekâ, okul olgunluğu, dikkat, gelişim ve algı testleri — 17 ölçme aracı, sertifikalı uygulayıcı, bir hafta içinde yazılı rapor.

Karar vermeniz gereken bir soru var ve tahminle ilerlemek istemiyorsunuz. "Bu yıl başlasın mı, bir yıl daha beklesin mi?" "Öğretmen dikkatini toplayamadığını söylüyor, gerçekten öyle mi?" "Akranlarına göre geride mi, yoksa ben mi fazla kaygılanıyorum?"

Bu soruların hepsinin ölçülebilir bir karşılığı var. Çocuğunuzun zekâ düzeyi, okula hazır oluşu, dikkat süresi, dil gelişimi ve görsel-motor becerileri; aynı yaştaki çocuklardan oluşan norm gruplarıyla karşılaştırılarak sayısal olarak ortaya konabilir. Sonuç, bir hafta içinde elinizde yazılı bir rapor olarak olur.

Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği'nin Çocuk Objektif Değerlendirme Testleri Uygulayıcı Sertifikası'na sahibim ve aşağıdaki 17 ölçme aracının tamamını Aliağa'daki ofiste uyguluyorum. Belgenin kendisi hakkımda sayfasında görünür durumdadır.

• Kimler için: 0-14 yaş aralığındaki çocuklar
• Süreç: ebeveyn ön görüşmesi → uygulama oturumu → geri bildirim görüşmesi
• Süre: genellikle bir hafta içinde tamamlanır
• Sonuç: puanları, yaş normuna göre konumu ve önerileri içeren yazılı rapor
• Yer: Aliağa merkez ofis; ön görüşme ve geri bildirim isterseniz online

Uygulanan 17 Test

Zekâ ve genel yetenek

• Cattell 2A Zekâ Testi — R. B. Cattell'in kültürden bağımsız (culture fair) zekâ testinin ilkokul çağına yönelik formu. Sözel bilgi gerektirmez; şekil ve örüntü akıl yürütmesine dayanır. Türkçeye Beğlan Toğrol tarafından uyarlanmıştır.
• Cattell 3A Zekâ Testi — Aynı testin ileri yaş grubuna yönelik formu. Ergenlerde ve üst düzey performansın ayırt edilmesi gereken durumlarda kullanılır.
• Kent E.G.Y Zekâ Testi — Kısa sürede uygulanan sözel bir genel yetenek testi. Çoğunlukla bir başka zekâ testiyle birlikte, sözel ve performans tarafını karşılaştırmak için kullanılır.
• Porteus Labirentleri Testi — 12 labirentten oluşur, sözel yönerge gerektirmez. Planlama, ileriyi görme ve dürtüyü erteleme becerisini ölçer; 7-14 yaş grubunda uygulanır. Türkçeye Beğlan Toğrol tarafından uyarlanmıştır.

Okula hazır oluş

• Metropolitan Okul Olgunluğu Ölçeği — Türkiye'de okula başlama kararında en yaygın kullanılan araç. Kelime anlama, cümleler, genel bilgi, eşleştirme, sayılar ve kopya etme olmak üzere 6 alt test ve 100 maddeden oluşur; 5-6 yaş grubuna uygulanır ve yaklaşık yarım saat sürer. Türkçeye Ayla Oktay tarafından uyarlanmıştır.
• Okul Hazırlık Ölçeği — Okula hazır oluşu tamamlayıcı bir açıdan değerlendirir; Metropolitan ile birlikte kullanıldığında tablo belirginleşir.

Gelişimsel tarama

• Ankara Gelişim Tarama Envanteri (AGTE) — Türkiye'de geliştirilmiş, Türk çocuklarına ait normları olan bir tarama aracı. 0-6 yaş aralığında dil-biliş, ince motor, kaba motor, sosyal beceri ve öz bakım alanlarını 154 madde üzerinden değerlendirir; bilgi anneden ya da bakım veren kişiden alınır. Sonuçta çocuğun her alanda ileri, yaşıtlarıyla uyumlu, sınır ya da gerilik gösterdiği ortaya konur.
• Gesell Gelişim Figürleri Testi — Şekil kopyalama yoluyla görsel-motor gelişimin yaşa uygun ilerleyip ilerlemediğini gösterir. Kısa sürer, küçük yaş grubunda iyi tolere edilir.

Dikkat

• D2 Dikkat Testi — Uluslararası alanda en çok kullanılan süreli işaretleme testlerinden biri. Seçici dikkati, dikkatin süre boyunca sürdürülebilirliğini ve çalışma hızı ile hata oranı arasındaki dengeyi ayrı ayrı puanlar.
• Burdon Dikkat Testi — Benzer bir işaretleme görevi; dikkat süresi, odaklanma ve tepki hızını değerlendirir. D2 ile birlikte kullanıldığında performansın gün içinde tutarlı olup olmadığı görülür.
• Frankfurter Dikkat Testi (FTF-K) — 5-6 yaş grubuna yönelik. Elma-armut çizimleri üzerinden seçici dikkat ve psikomotor hız ölçülür; okul öncesi dönemde dikkat sorusu olan ailelerin başvurduğu araçtır.

Görsel algı ve görsel-motor bütünleme

• Frostig Görsel Algı Testi — 4-8 yaş aralığında beş ayrı algısal beceriyi (el-göz koordinasyonu, şekil-zemin ayrımı, şekil sabitliği, mekân-konum ve mekânsal ilişkiler) değerlendirir. Yazı yazma ve okuma güçlüklerinin arkasındaki algısal nedenleri ayırt etmede kullanılır.
• Bender-Gestalt Görsel Motor Algılama Testi — Dokuz geometrik şeklin kopyalanmasına dayanır; 5-11 yaş grubunda uygulanır. Görsel algı ile motor icra arasındaki bütünlemeyi ölçer, algısal olgunluk hakkında bilgi verir. Türkçeye Ayşe Yalın ve Oya Somer tarafından uyarlanmıştır.
• Benton Görsel Bellek Testi — Görsel malzemenin kısa süreli hatırlanmasını ölçer. Dikkat testleriyle birlikte kullanıldığında "unutuyor mu, baştan kaydetmiyor mu?" sorusunu ayırmaya yardım eder.

Dil gelişimi

• Peabody Resim-Kelime Testi — 2-12 yaş aralığında alıcı dil (duyduğunu anlama) düzeyini ve sözcük dağarcığını ölçer. Çocuğun konuşmasını gerektirmediği için çekingen, az konuşan ya da konuşma gecikmesi olan çocuklarda özellikle kullanışlıdır. Sonuçta kronolojik yaşa karşılık gelen bir alıcı dil yaşı elde edilir.

Çizim temelli değerlendirme

• Goodenough-Harris İnsan Çizme Testi — Çocuğun çizdiği insan figüründeki ayrıntı sayısı üzerinden zihinsel olgunluğa ilişkin bir tahmin verir. Uygulaması birkaç dakikadır ve çocuk için tümüyle rahattır.
• Koppitz İnsan Çizimi Değerlendirmesi — Aynı çizimin gelişimsel ve duygusal göstergeler açısından ayrı bir sistemle puanlanması. Bender-Gestalt ile birlikte kullanıldığında tablo belirgin biçimde netleşir.

Hangi Durumda Hangi Test?

• "Okula bu yıl mı başlasın?" → Metropolitan Okul Olgunluğu + Okul Hazırlık Ölçeği, çoğu zaman Frostig ile birlikte.
• "Zekâ düzeyini merak ediyoruz / üstün yetenek olabilir mi?" → Cattell 2A ya da 3A, Kent E.G.Y ile birlikte.
• "Derste dikkatini toplayamıyor." → D2 veya Burdon; okul öncesinde Frankfurter. Sonuçlar DEHB danışmanlığı ya da dikkat ve motivasyon çalışmasının yönünü belirler.
• "Konuşması akranlarından geride." → Peabody Resim-Kelime, AGTE ile birlikte.
• "Yazısı çok bozuk, harfleri ters yazıyor." → Bender-Gestalt + Frostig + Benton.
• "Genel gelişimi yaşına uygun mu?" → 0-6 yaş için AGTE, Gesell Gelişim Figürleri ile birlikte.
• "Aceleci, düşünmeden yapıyor." → Porteus Labirentleri, Koppitz değerlendirmesiyle birlikte.

Emin olmanız gerekmiyor. Hangi aracın uygun olduğuna ebeveyn ön görüşmesinde birlikte karar veririz ve birden fazla araç kullanılması ek ücret farkı yaratmaz.

Süreç: Üç Görüşmede Sonuç

• 1. Ebeveyn ön görüşmesi. Çocuk olmadan yapılır. Gelişim öyküsünü, sizi buraya getiren somut gözlemleri ve okulun geri bildirimlerini konuşuruz. Görüşmenin sonunda hangi testlerin uygulanacağı ve toplam ücret nettir.
• 2. Uygulama oturumu. Çocukla bire bir, sessiz bir ortamda. Çocuğa "test" denmez; resim gösterme, şekil çizme, labirent çözme gibi etkinlikler olarak sunulur. Küçük yaş grubunda oturum kısa tutulur, gerekirse iki güne bölünür.
• 3. Geri bildirim görüşmesi. Sonuçlar size yalnızca sayı olarak değil, günlük yaşamda karşılığı olan cümlelerle aktarılır. Yazılı rapor bu görüşmede teslim edilir.

Üç adım genellikle aynı hafta içine yerleşir. Okul kaydı gibi bir tarihe yetiştirmeniz gerekiyorsa randevu alırken söyleyin, süreci sıkıştırabiliyoruz.

Raporda Ne Var?

• Uygulanan testlerin adı, tarihi ve uygulama koşulları
• Her alandaki ham puan ve bunun yaş normuna göre karşılığı
• Çocuğun güçlü olduğu alanların açıkça belirtilmesi
• Desteklenmesi gereken alanlar ve bunlar için evde uygulanabilir öneriler
• Öğretmenle paylaşılabilecek sınıf içi düzenleme önerileri
• Gerekliyse hangi uzmanlığa yönlendirme yapıldığı

Rapor sizindir; okula, öğretmene ya da başka bir uzmana iletebilirsiniz. Değerlendirmeden sonra çalışmayı benimle sürdürme zorunluluğunuz yoktur.

Neden Buradan?

• Sertifikalı uygulayıcı. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği'nin 24 saatlik Çocuk Objektif Değerlendirme Testleri uygulayıcı eğitimi (Şubat 2023). Belge hakkımda sayfasında görünür.
• Tek merkezde 17 araç. İkinci bir kuruma gitmeniz gerekmez; zekâ, okul olgunluğu, dikkat, dil ve algı aynı süreçte değerlendirilir.
• Özel eğitim deneyimi. Bir özel eğitim ve rehabilitasyon merkezinde psikolojik danışman olarak çalıştım; ayrıca Millî Eğitim Bakanlığı'nın 240 saatlik özel eğitim alanında uzman öğretici yetiştirme kursunu tamamladım.
• Değerlendirme sonrası da yanınızdayım. Rapor bir kapanış değil; gerekirse çocuk terapisi, oyun terapisi ya da ebeveyn danışmanlığı ile aynı yerde devam eder.

Şunu da açıkça söylemek gerekir: hiçbir test tek başına bir çocuğu tanımlamaz ve bu uygulamalar tıbbi tanı yerine geçmez. Her ölçümün bir hata payı vardır; sonuçlar çocuğun o günkü uyku düzeninden ve kaygı düzeyinden etkilenir. Bu yüzden puanlar tek başına değil; görüşme, gözlem ve sizin aktardığınız öyküyle birlikte yorumlanır. Değerlendirme sırasında hekim ya da Rehberlik ve Araştırma Merkezi incelemesinin gerekli olduğunu düşünürsem bunu açıkça söyler, yönlendirmeyi yaparım.

Aliağa'da Yüz Yüze Uygulama

Test oturumları Aliağa merkez ofiste yüz yüze yapılır; bu araçlar süre tutulmasını, standart malzeme kullanımını ve doğrudan gözlemi gerektirdiği için ekran üzerinden uygulanmaz. Ofise İzmir'in kuzey ilçelerinden — Menemen, Foça, Bergama ve çevresinden — ulaşım kolaydır. Uzaktan geliyorsanız uygulamayı tek bir güne yoğunlaştırıp ebeveyn ön görüşmesi ile geri bildirim görüşmesini online yapabiliriz.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğuma zekâ testi uyguluyor musunuz?

Evet. Cattell 2A ve 3A formları ile Kent E.G.Y zekâ testlerini uyguluyorum; planlama ve genel yetenek için Porteus Labirentleri Testi de bu gruba eklenir. Türk Psikolojik Danışma ve Rehberlik Derneği'nin çocuk objektif değerlendirme testleri uygulayıcı sertifikasına sahibim ve bu araçların tamamı sertifikanın kapsamındadır. Uygulama sonunda çocuğun performansı yaş grubunun normlarıyla karşılaştırılır ve yazılı olarak size aktarılır.

Kaç günde sonuç alıyorum?

Genellikle bir hafta. Ebeveyn ön görüşmesi, çocukla yapılan uygulama oturumu ve sonuçların aktarıldığı geri bildirim görüşmesi aynı hafta içine yerleştirilebilir. Yazılı rapor geri bildirim görüşmesinde elinize teslim edilir. Okul kaydı, ara tatil ya da benzeri bir tarihe yetiştirilmesi gereken durumlarda randevuları sıkıştırarak süreci daha da kısaltabiliyoruz; randevu alırken bunu belirtmeniz yeterli.

Çocuğum kaç yaşında olmalı? Hangi test uygulanacak?

0-6 yaş aralığında AGTE ile gelişim taraması, 4-7 yaş aralığında Cattell 2A ve Frostig, 5-6 yaşta Metropolitan Okul Olgunluğu ve Frankfurter, 5-11 yaşta Bender-Gestalt, 7-14 yaşta Porteus ve Kent E.G.Y, 2-12 yaş aralığında Peabody uygulanabilir. Hangi aracın seçileceğine ebeveyn ön görüşmesinde birlikte karar veririz; çoğu değerlendirmede tek bir test değil, birbirini tamamlayan iki ya da üç araç kullanılır ve bu ek bir ücret farkı yaratmaz.

Yazılı rapor veriyor musunuz? Okula verebilir miyim?

Evet. Değerlendirme sonunda hangi araçların uygulandığını, çocuğun her alandaki puanını, bunun yaş normuna göre nereye düştüğünü ve evde ile sınıfta yapılabilecekleri içeren yazılı bir rapor veriyorum. Bu raporu okula ya da öğretmene iletebilirsiniz. Özel eğitim hakkı ve kaynaştırma kararı gibi resmî işlemlerde ise Rehberlik ve Araştırma Merkezi raporu aranır; böyle bir sürece ihtiyaç olduğunda yönlendirmeyi ben yapar, hazırladığım raporu da başvuru dosyanıza ek olarak kullanabilirsiniz.

Test uygulaması çocuğu yorar mı, korkutur mu?

Uygulamalar çocuğa oyun ya da etkinlik gibi gelir: resim gösterme, şekil çizme, labirent çözme, işaretleme. Sınav havası kurulmaz, doğru-yanlış geri bildirimi verilmez ve çocuğa "test" denmez. Küçük yaş grubunda oturumlar kısa tutulur, gerekirse iki güne bölünür. Çocuk o gün yorgun, hasta ya da isteksizse ölçüm güvenilirliğini yitireceği için uygulamayı erteler, bunun için ek ücret almam.

Değerlendirme online yapılabilir mi?

Test uygulaması yüz yüze yapılır. Bu araçların büyük bölümü süre tutulmasını, standart malzeme kullanımını ve doğrudan gözlemi gerektirir; ekran üzerinden yapılan bir uygulama sonucun geçerliliğini zedeler. Buna karşılık ebeveyn ön görüşmesi ve sonuçların aktarıldığı geri bildirim görüşmesi online yapılabilir. Aliağa dışından geliyorsanız uygulamayı tek bir güne yoğunlaştırıp diğer iki görüşmeyi görüntülü yapmayı tercih eden aileler oluyor.

Değerlendirmeden sonra ne oluyor?

Rapor, çalışmanın nereden başlayacağını belirler. Okula hazır oluşta eksik görünen alanlar için evde ve sınıfta uygulanabilir bir program çıkarırız; dikkat güçlüklerinde düzen ve ebeveyn tutumları üzerine çalışma başlar; davranış ve duygu düzenleme başlıklarında çocuk terapisi ya da oyun terapisi çerçevesine geçilir. Değerlendirme sonrası çalışmayı benimle sürdürmek zorunda değilsiniz; rapor tek başına da kullanılabilir bir belgedir.

Bu Konuda Yazılar

• Çocukta dikkat eksikliği belirtileri
• Aliağa'da pedagog desteği
• Çocukta öfke nöbetleri
• Çocuk ve ergen yazılarının tamamı

Kaynaklar

1. Ayhan, A. B. ve Aral, N. (2016). Frostig Görsel Algı Testi'nin Türkçe'ye uyarlanması. The Journal of Academic Social Science Studies.
2. Bender, L. (1938). A visual motor gestalt test and its clinical use. American Orthopsychiatric Association.
3. Benton, A. L. (1974). Revised Visual Retention Test (4th ed.). The Psychological Corporation.
4. Brickenkamp, R. ve Zillmer, E. (1998). The d2 Test of Attention. Hogrefe & Huber.
5. Cattell, R. B. ve Cattell, A. K. S. (1973). Measuring intelligence with the Culture Fair Tests. Institute for Personality and Ability Testing.
6. Dunn, L. M. ve Dunn, D. M. (2007). Peabody Picture Vocabulary Test (4th ed.). Pearson Assessments.
7. Erol, N., Sezgin, N. ve Savaşır, I. (1993). Ankara Gelişim Tarama Envanteri ile ilgili geçerlik çalışmaları. Türk Psikoloji Dergisi, 8(29), 16–22.
8. Frostig, M., Lefever, D. W. ve Whittlesey, J. R. B. (1961). A developmental test of visual perception for evaluating normal and neurologically handicapped children. Perceptual and Motor Skills, 12(3), 383–394.
9. Harris, D. B. (1963). Children's drawings as measures of intellectual maturity. Harcourt, Brace & World.
10. Hildreth, G. H., Griffiths, N. L. ve McGauvran, M. E. (1949). Metropolitan Readiness Tests. Harcourt, Brace & World.
11. Katz, J., Önen, F., Demir, N., Uzlukaya, A. ve Uludağ, P. (1974). A Turkish Peabody Picture Vocabulary Test. Hacettepe Sosyal ve Beşerî Bilimler Dergisi, 6(1–2), 129–140.
12. Koppitz, E. M. (1968). Psychological evaluation of children's human figure drawings. Grune & Stratton.
13. Oktay, A. (1983). Okul olgunluğu. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
14. Porteus, S. D. (1965). Porteus Maze Test: Fifty years' application. Pacific Books.
15. Raatz, U. ve Möhling, R. (1971). Frankfurter Test für Fünfjährige – Konzentration (FTF-K). Beltz.
16. Savaşır, I., Sezgin, N. ve Erol, N. (1994). Ankara Gelişim Tarama Envanteri El Kitabı. Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
17. Sezgin, N., Erol, N. ve Savaşır, I. (1993). 0-6 yaş çocukları için Gelişim Tarama Envanteri. Türk Psikiyatri Dergisi, 4(1), 9–17.
18. Sökmen, S. (1994). Frostig Görsel Algı Testi güvenirlik çalışması (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
19. Toğrol, B. (1974). R. B. Cattell zekâ testinin 2A ve 2B formları ile Porteus labirenti zekâ testinin 1300 Türk çocuğuna uygulanması. Psikoloji Çalışmaları, 11.
20. Yalın, A. ve Somer, O. (t.y.). Bender-Gestalt Görsel Motor Algılama Testi Türkçe uyarlaması.

Son güncelleme: 20 Ağustos 2026