Aliağa'da EMDR Terapisi

Geçmiş anıların bugünkü etkisini değiştiren bir psikoterapi yöntemi.

Bazı anılar geçmişte kalmaz. Yıllar geçse de hatırlandığında beden aynı tepkiyi verir: kalp hızlanır, mide düğümlenir, o anki çaresizlik yeniden gelir. Aklınız "bitti" der ama bedeniniz ikna olmaz.

EMDR, tam olarak bu durum için geliştirilmiş yapılandırılmış bir psikoterapi yöntemidir. Amaç anıyı silmek ya da unutturmak değil; anının bugünkü yükünü azaltmak — hatırladığınızda artık aynı şiddetle sarsılmamanız.

Yöntemin travma alanındaki etkisi çok sayıda randomize kontrollü çalışmayla desteklenmiştir ve uluslararası kılavuzlarda önerilen yaklaşımlar arasındadır. Aşağıda hem kanıt durumunu hem de seansın nasıl geçtiğini ayrıntısıyla anlattım.

EMDR'nin Kanıt Durumu

EMDR, kanıt tabanı en net tanımlanmış psikoterapi yöntemlerinden biridir — ancak bu kanıt her alan için aynı güçte değil. Bu ayrımı açıkça yapmayı önemli buluyorum.

Aynı derlemenin dürüst bir uyarısı da var: incelenen çalışmaların çoğu küçük örneklemli ve biri dışında tümü orta ya da yüksek yanlılık riski taşıyor. Yani EMDR TSSB'de etkilidir, ancak alan hâlâ daha büyük ve daha iyi tasarlanmış çalışmalara ihtiyaç duyuyor.

Diğer alanlarda kanıt daha sınırlıdır. Depresyonda travma odaklı müdahaleleri inceleyen bir meta-analiz, EMDR kullanılan 10 çalışmada büyük bir etki (d = 1,30) ve travma odaklı olmayan bilişsel davranışçı terapiye üstünlük (d = 0,66) bildirmiştir; ancak aynı yayın daha büyük ve yöntemsel olarak sağlam çalışmalara ihtiyaç olduğunu vurgulamaktadır. Anksiyete, panik ve fobi gibi alanlarda EMDR'nin kanıt tabanı, bilişsel davranışçı terapinin bu alanlardaki kanıt tabanı kadar güçlü değildir. Bu nedenle kaygı ya da panik çalışmalarında EMDR'yi birincil yöntem olarak değil, tabloyu besleyen örseleyici deneyimler olduğunda tamamlayıcı bir yöntem olarak kullanırım.

Göz Hareketleri Gerçekten Gerekli mi?

Bu, EMDR hakkındaki en tartışmalı sorudur ve yanıtını olduğu gibi aktarmak istiyorum.

EMDR ile travma odaklı bilişsel davranışçı terapiyi karşılaştıran meta-analitik çalışma, iki yöntemin eşit ölçüde etkili olduğunu, aralarındaki farkların klinik açıdan anlamlı olmadığını ve göz hareketi bileşeninin sonuca katkısının belirsizliğini koruduğunu belirtmiştir. Buna karşılık göz hareketlerinin ek katkısını inceleyen bir başka meta-analiz, EMDR tedavi çalışmalarında bu katkıyı orta düzeyde ve anlamlı bulmuştur (d = 0,41).

Mekanizmaya dair de kesinleşmiş bir açıklama yok. Sıkça duyulan "iki yarım küre arasındaki bilgi akışını uyarır" ifadesi kanıtlanmış bir açıklama değildir. Bugün en çok tartışılan iki hipotez, çift yönlü uyaranın çalışma belleğini meşgul ederek anının canlılığını azaltması ve yönelim tepkisi üzerinden bir gevşeme etkisi yaratmasıdır. Kısacası: yöntemin işe yaradığına dair kanıt, nasıl işe yaradığına dair açıklamadan daha güçlüdür. Bunu bilerek çalışmak, size gerçekçi olmayan bir açıklama sunmaktan daha doğru geliyor.

EMDR Hangi Durumlarda Kullanılır?

• Travma sonrası stres bozukluğu — kanıtın en güçlü olduğu alan
• Tek seferlik örseleyici olaylar: kaza, afet, saldırı, tıbbi müdahale, ani kayıp
• Çocukluk çağı olumsuz deneyimleri ve tekrarlayan örselenmeler
• Yas sürecinde takılıp kalınan anılar
• Depresyon tablosunda örseleyici deneyimlerin belirgin olduğu durumlar
• Performans kaygısı, sınav kaygısı ve özgüven sorunları
• Belirli bir olayla bağlantılı fobiler

EMDR Nasıl İşler? Sekiz Aşama

EMDR göz hareketlerinden ibaret değildir; yapılandırılmış bir protokoldür ve aşamaların atlanması yöntemi etkisiz, bazı durumlarda da zorlayıcı hâle getirir.

• 1. Danışan geçmişi: Yaşam öyküsü alınır, hedef anılar ve bugünkü tetikleyiciler haritalandırılır. Bu aşama tek başına birkaç seans sürebilir.
• 2. Hazırlık: Terapötik ilişki kurulur, yöntem anlatılır ve "güvenli yer" gibi duygu düzenleme kaynakları çalışılır. Bu aşama atlanmaz; işleme başlamadan önce sizin yoğun duyguyu düzenleyebiliyor olmanız gerekir.
• 3. Değerlendirme: Üzerinde çalışılacak anı, ona eşlik eden olumsuz inanç ("güvende değilim", "suçluyum"), yerine konmak istenen olumlu inanç, duygu, bedensel duyum ve rahatsızlık düzeyi belirlenir.
• 4. Duyarsızlaştırma: Anıya odaklanırken çift yönlü uyaran (göz hareketi, dokunsal ya da işitsel) uygulanır ve anı yeniden işlenir.
• 5. Yerleştirme: Rahatsızlık azaldığında olumlu inanç pekiştirilir.
• 6. Beden taraması: Bedende kalan gerginlik olup olmadığı kontrol edilir.
• 7. Kapanış: Seans, işleme tamamlanmamış olsa bile güvenli biçimde kapatılır. Seans arası için ne yapacağınız konuşulur.
• 8. Yeniden değerlendirme: Bir sonraki seansta kazanımların kalıcılığı gözden geçirilir ve sıradaki hedef belirlenir.

NICE kılavuzu, travma odaklı müdahalelerin psikoeğitim, uyarılmışlık ve geri dönüşlerle başa çıkma stratejileri, güvenlik planlaması, travma anısının işlenmesi, utanç, suçluluk, kayıp ve öfke gibi travmayla ilişkili duyguların ele alınması ve travmaya yüklenen anlamların yeniden yapılandırılmasını içermesi gerektiğini belirtir. Ayrıca özellikle yıl dönümü gibi anlamlı tarihler için destek seanslarının planlanmasını önerir.

Seans Nasıl Geçer, Ne Hissedilir?

• İşleme seanslarında olayı ayrıntılı biçimde anlatmanız gerekmez. Dünya Sağlık Örgütü kılavuzu da EMDR'nin travma odaklı bilişsel davranışçı terapiden farkını, olayın ayrıntılı betimlenmesini, inançların doğrudan sınanmasını, uzun süreli maruz bırakmayı ve seans arası ödevleri içermemesi olarak tanımlar.
• İşleme sırasında duygular geçici olarak yoğunlaşabilir; bu beklenen bir durumdur ve işlemenin durduğu anlamına gelmez.
• Seansın ardından birkaç gün boyunca rüyalarda, düşüncelerde ya da bedende hareketlenme olabilir. Bunun ne anlama geldiğini ve ne yapacağınızı kapanış aşamasında konuşuruz.
• Kontrol her zaman sizdedir. İşlemeyi durdurmak için baştan bir işaret belirleriz.

Kimler İçin Uygun Değildir?

EMDR her tabloya ve her ana uygun değildir:

• Akut kriz, güvenlik riski ya da yaşamı süregiden bir tehdit altındayken (örneğin devam eden şiddet ortamı) önce güvenlik ve istikrar sağlanmalıdır.
• Duygu düzenleme kapasitesi henüz kurulmamışsa işleme aşamasına geçilmez; hazırlık aşamasında kalınır.
• Ağır dissosiyatif tablolarda özel bir çerçeve ve daha uzun bir hazırlık gerekir.
• Aktif madde kullanımı, tedavi edilmemiş ağır psikiyatrik tablolar ve tıbbi olarak dengelenmemiş durumlarda önce ilgili alanın ele alınması gerekir.
• Çocuk ve ergenlerde NICE, EMDR'yi travma odaklı bilişsel davranışçı terapiye yanıt alınamadığında ya da bu yönteme uyum sağlanamadığında değerlendirilecek bir seçenek olarak konumlandırır; bu yaş grubunda EMDR'yi TF-BDT'den daha az etkili bulmuştur.

Süreç Nasıl İşliyor?

• Seans süresi ve sıklığı: Seanslar 60 dakika sürer ve genellikle haftada bir kez yapılır.
• Toplam süre: Tek bir örseleyici olayla ilişkili tablolarda kılavuzların işaret ettiği aralık 8–12 seanstır. Çoklu ve erken dönem travmalarda süre belirgin biçimde uzar; hazırlık aşaması tek başına birkaç seans alabilir.
• Değerlendirme: EMDR'ye geçilip geçilmeyeceğine ilk görüşmelerden sonra birlikte karar veririz. Uygun görülmediğinde bunu açıkça söyler, alternatif bir yol öneririm.
• Gizlilik: Paylaştığınız her şey, yasal zorunluluklar dışında gizli tutulur.

Sıkça Sorulan Sorular

EMDR nedir ve nasıl çalışır?

EMDR, travma ve olumsuz yaşam deneyimlerinin bugünkü etkisiyle çalışmak için geliştirilmiş, sekiz aşamalı ve protokole dayanan bir psikoterapi yöntemidir. Hedef anıya odaklanılırken çift yönlü uyaran uygulanır ve anının yeniden işlenmesi amaçlanır. Mekanizmaya dair kesinleşmiş bir açıklama yoktur; en çok tartışılan hipotezler çift yönlü uyaranın çalışma belleğini meşgul ederek anının canlılığını azaltması ve yönelim tepkisi üzerinden gevşeme etkisi yaratmasıdır.

EMDR'nin kanıt durumu nedir?

Travma sonrası stres bozukluğunda kanıt güçlüdür: Dünya Sağlık Örgütü'nün 2013 kılavuzu ile NICE kılavuzu, travma odaklı bilişsel davranışçı terapi ve EMDR'yi önerilen psikoterapiler olarak konumlandırır. NICE 2018'den bu yana yayımlanan çalışmaları derleyen 2025 tarihli meta-analiz, EMDR'yi bekleme listesi ve olağan bakıma üstün, travma odaklı bilişsel davranışçı terapiyle ise eşdeğer bulmuştur. Diğer alanlarda (depresyon, kaygı, fobi) kanıt daha sınırlıdır; bu nedenle EMDR'yi bu alanlarda tamamlayıcı yöntem olarak kullanırım.

Göz hareketleri gerçekten gerekli mi?

Bu konu tartışmalıdır. EMDR ile travma odaklı bilişsel davranışçı terapiyi karşılaştıran meta-analitik çalışma, göz hareketi bileşeninin sonuca katkısının belirsizliğini koruduğunu belirtmiştir. Buna karşılık göz hareketlerinin ek katkısını inceleyen bir başka meta-analiz, bu katkıyı orta düzeyde ve anlamlı bulmuştur (d = 0,41). Yöntemin işe yaradığına dair kanıt, nasıl işe yaradığına dair açıklamadan daha güçlüdür.

EMDR anıları siler mi?

Hayır. EMDR anıyı silmez; anının üzerinizdeki duygusal yükünü, rahatsız ediciliğini ve bedensel tepkilerini azaltır. Anı, sizi bugünde tetikleyen bir deneyim olmaktan çıkıp geçmişte kalmış bir hatıraya dönüşür. Ne olduğunu hatırlamaya devam edersiniz.

Olayı ayrıntılı anlatmam gerekiyor mu?

Hayır. Dünya Sağlık Örgütü kılavuzu, EMDR'nin travma odaklı bilişsel davranışçı terapiden farkını olayın ayrıntılı betimlenmesini, inançların doğrudan sınanmasını, uzun süreli maruz bırakmayı ve seans arası ödevleri içermemesi olarak tanımlar. Anlatmakta zorlandığınız ayrıntıları paylaşmak zorunda değilsiniz.

EMDR kaç seans sürer?

Tek bir örseleyici olayla ilişkili tablolarda kılavuzların işaret ettiği aralık 8–12 seanstır; çoklu travma gibi durumlarda daha uzun sürebileceği kılavuzda ayrıca belirtilir. Çocukluk çağına uzanan tekrarlayan örselenmelerde süre belirgin biçimde uzar ve hazırlık aşaması tek başına birkaç seans alabilir.

EMDR sonrası kötüleşme olur mu?

İşleme sırasında ve sonrasında duyguların geçici olarak yoğunlaşması, rüyalarda ya da bedende hareketlenme olması beklenen bir durumdur ve genellikle birkaç gün içinde yatışır. Bu nedenle kapanış aşamasında seans arası için ne yapacağınızı birlikte belirleriz. Kalıcı bir kötüleşme söz konusuysa yaklaşımı değiştirmek ya da yönlendirme yapmak benim sorumluluğumdadır.

EMDR online yapılabilir mi?

Belirli koşullarda evet, ancak bunu tabloya göre ayrı ayrı değerlendiririm. Duygu düzenleme kapasitesinin yeterli olduğu, dissosiyatif belirtilerin bulunmadığı ve danışanın seans boyunca güvenli, mahrem bir ortamda kalabildiği durumlarda online çalışılabilir. Ağır ve erken dönem travma tablolarında yüz yüze çalışmayı tercih ederim.

Seans ücreti ne kadar?

Seans ücreti; görüşmenin bireysel mi çift ya da aile görüşmesi mi olduğuna ve uygulanacak yönteme göre değişir. Bu nedenle tek bir rakam vermek yerine, ücretsiz ön görüşmede size uygun çerçeveyi belirleyip net ücret bilgisini paylaşıyorum. Ön görüşme için WhatsApp'tan yazabilir ya da arayabilirsiniz.

Bu Konuda Yazılar

Depresyon, yas ve travma başlığı altında yazdığım, bu sayfadaki konuları ayrıntılandıran yazılar:

• Depresyon belirtileri
• Yas ne kadar sürer?
• Çocukluk çağı travmaları
• Depresyon, yas ve travma yazılarının tamamı

Kaynaklar

1. World Health Organization (2013). Guidelines for the management of conditions specifically related to stress. Cenevre: WHO.
2. National Institute for Health and Care Excellence. Post-traumatic stress disorder (NG116, 2018). nice.org.uk
3. Simpson, E. ve ark. (2025). Clinical and cost-effectiveness of eye movement desensitization and reprocessing for treatment and prevention of post-traumatic stress disorder in adults: A systematic review and meta-analysis. British Journal of Psychology, 116, 1128–1149.
4. Seidler, G. H., & Wagner, F. E. (2006). Comparing the efficacy of EMDR and trauma-focused cognitive-behavioral therapy in the treatment of PTSD: A meta-analytic study. Psychological Medicine, 36(11), 1515–1522.
5. Lee, C. W., & Cuijpers, P. (2013). A meta-analysis of the contribution of eye movements in processing emotional memories. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 44(2), 231–239.
6. Wood, E., Ricketts, T., & Parry, G. (2021). Trauma-focused treatments for depression: A systematic review and meta-analysis. Journal of Affective Disorders.

Son güncelleme: 31 Temmuz 2026