Aliağa'da Depresyon Terapisi

Yaşam enerjinizi yeniden kazanmak ve umudu yeşertmek için.

Sabah kalkmak eskisi gibi değil. Yataktan çıkmak, giyinmek, işe gitmek — hepsi eskiden düşünmeden yaptığınız şeylerdi, şimdi her biri ayrı bir çaba istiyor. Gün bitiyor ve aslında hiçbir şey yapmamış gibi hissediyorsunuz, ama yorgunsunuz.

Eskiden keyif aldığınız şeyler artık bir şey ifade etmiyor. İnsanlarla görüşmeyi erteliyorsunuz; anlatacak bir şey yok gibi. Belki çevrenizdekiler "kendini toparla", "biraz dışarı çık" diyor ve bu, elinizde olmayan bir şey için suçlanıyormuş gibi hissettiriyor.

Depresyon bir irade zayıflığı ya da tembellik değildir. "Kendini toparlamak" mümkün olsaydı zaten yapardınız. Depresyon, düşünme, enerji, uyku, iştah ve motivasyonu birlikte etkileyen bir tablodur — ve psikoterapinin etkisi en iyi belgelenmiş alanlardan biridir.

Depresyon, "Üzgün Olmak"tan Nasıl Ayrılır?

Ayrımı yapan şey duygunun kendisi değil, kapsamı ve kalıcılığıdır:

• Süre: Belirtiler neredeyse her gün ve günün büyük bölümünde, en az iki hafta boyunca sürüyor.
• Yaygınlık: Yalnızca ruh hâli değil; uyku, iştah, enerji, dikkat ve beden de etkileniyor.
• İlgi kaybı: Eskiden keyif veren şeyler artık hiçbir şey hissettirmiyor. Bu belirti, üzüntüden en çok ayrışan noktadır.
• Kendilik algısı: Değersizlik, suçluluk ve "ben zaten böyleyim" hissi tabloya eşlik ediyor.
• İşlevsellik: İş, okul, ev sorumlulukları ve ilişkiler somut biçimde aksıyor.

Bir not: Tanı koymak hekimlik yetkisi gerektirir. Psikolojik danışmanlık ve psikoterapi sürecinde tanı koymam. Birlikte yaptığımız şey, yaşadığınız zorluğu anlamak ve üzerinde çalışılabilir hâle getirmektir. Tıbbi değerlendirme gerektiğini düşündüğüm durumlarda bunu açıkça belirtir, psikiyatri hekimine yönlendiririm.

Depresyonun Belirtileri

Aşağıdaki belirtilerin birçoğunu en az iki haftadır neredeyse her gün yaşıyorsanız bir uzmanla görüşmek faydalı olabilir.

Duygusal ve zihinsel belirtiler

• Sürekli üzgün, çökkün, boşlukta ya da umutsuz hissetme
• Daha önce keyif alınan etkinliklere karşı belirgin ilgi ve zevk kaybı
• Değersizlik, aşırı suçluluk ve pişmanlık duyguları
• Düşünme, odaklanma ve karar verme yeteneğinde azalma
• Zihnin aynı olumsuz düşünceye takılıp kalması (ruminasyon)
• Tekrarlayan ölüm ya da intihar düşünceleri

Bedensel belirtiler

• Uykusuzluk ya da aşırı uyuma; sabah çok erken uyanma
• İştahın belirgin biçimde azalması veya artması, buna bağlı kilo değişimi
• Enerji düşüklüğü, sürekli yorgunluk ve bitkinlik
• Açıklanamayan ağrılar, baş ağrısı, sindirim sorunları
• Hareketlerde ve konuşmada yavaşlama ya da tersine huzursuzluk

Davranışsal ve ilişkisel belirtiler

• Sosyal ortamlardan ve yakın ilişkilerden çekilme
• Gündelik işlerin (temizlik, fatura, alışveriş) birikmesi
• İşe ya da okula gitmekte zorlanma, performans düşüşü
• Öz bakımın aksaması
• Alkol ya da madde kullanımında artış

Depresyon Neden Ortaya Çıkar?

Depresyonun tek bir nedeni yoktur. Uygulamada karşımıza çıkan tablo, birden fazla etkenin üst üste binmesiyle oluşur:

• Yaşam olayları: Kayıp, ayrılık, iş kaybı, göç, ekonomik zorluk ya da uzun süreli bakım verme yükü. Yas süreci ile depresyon zaman zaman iç içe geçebilir.
• Kronik stres ve tükenme: Uzun süre yüksek yükle çalışmak, tükenmişlik tablosunun depresyona evrilmesine zemin hazırlayabilir.
• Erken dönem deneyimleri: Çocuklukta yaşanan ihmal, örselenme ya da güvensiz bağlanma, yetişkinlikte depresyona yatkınlığı artırabilir.
• Biyolojik yatkınlık: Ailede depresyon öyküsü bulunması riski yükseltir.
• Tıbbi durumlar: Tiroit sorunları, kansızlık, kronik hastalıklar ve bazı ilaçlar depresyon benzeri tablolara yol açabilir. Bu nedenle ilk kez ortaya çıkan tablolarda tıbbi değerlendirme önemlidir.
• İlişkisel sistem: Sürekli çatışmalı bir evlilik, ailede çözülmemiş bir gerilim ya da taşınan bir sorumluluk, kişinin tek başına çözemeyeceği bir yük hâline gelebilir.

Depresyonu Ne Sürdürür?

Terapide asıl üzerinde çalıştığımız şey, tabloyu bugün ayakta tutan döngülerdir:

• Çekilme döngüsü: Enerji düşük olduğu için etkinlikler azalır; etkinlikler azaldığı için hayattan alınan doyum ve başarı hissi de azalır; bu da enerjiyi ve ruh hâlini daha da düşürür. Depresyonun kendini besleyen en güçlü mekanizması budur.
• Ruminasyon: "Neden böyleyim, neyi yanlış yaptım" döngüsü bir çözüm arayışı gibi hissettirir ama pratikte yalnızca çökkünlüğü uzatır.
• Öz-eleştiri: Kişinin kendisine, hiç kimseye söylemeyeceği bir sertlikle konuşması, değersizlik hissini sürekli tazeler.
• Uyku ve ritim bozulması: Düzensiz uyku, geç kalkma ve gün ışığından uzaklaşma, belirtileri doğrudan ağırlaştırır.
• İlişkisel geri çekilme: Destek en çok ihtiyaç duyulduğu anda geri çekilme davranışıyla kaybedilir; yalnızlık arttıkça tablo derinleşir.
• Erteleme ve birikme: Yapılmayan işlerin birikmesi, suçluluk duygusunu besleyerek harekete geçmeyi daha da zorlaştırır.

Psikoterapi Depresyonda Ne Kadar İşe Yarıyor?

Yöntemsel kalitesi yüksek çalışmalarda da etki orta düzeyde korunmaktadır (g = 0,53). Yani psikoterapi, depresyonda kanıtı en sağlam müdahalelerden biridir. İyileşme hızı kişiden kişiye değişir; bu nedenle ilerlemeyi birlikte izler ve süreci sizin tablonuza göre uyarlarım.

Terapide Neler Üzerine Çalışıyoruz?

• Davranışsal aktivasyon: Çekilme döngüsünü kırmak için küçük, yönetilebilir ve sizin belirlediğiniz adımlarla yeniden harekete geçeriz. "Önce iyi hissedip sonra yapmak" değil, "yaparak iyi hissetmeye başlamak" mantığıyla çalışır. Kanıt tabanı en güçlü bileşenlerden biridir.
• Bilişsel çalışma: Depresyonu besleyen otomatik düşünceleri ("hiçbir şeyi başaramayacağım", "kimse beni istemiyor") fark etmeyi ve bunları sınamayı öğreniriz. Amaç olumlu düşünmek değil, gerçeğe daha yakın düşünmektir.
• Ruminasyonla çalışma: Zihnin aynı noktaya takılma alışkanlığını fark etmek ve dikkatin yönünü değiştirmeye yönelik somut teknikler kazanmak.
• Öz-şefkat: İçsel eleştirmenin sesini tanımak ve kendinize yönelik daha dengeli bir tutum geliştirmek.
• Uyku ve günlük ritim: Uyku düzeni, gün ışığı ve hareket, depresyon çalışmasında ihmal edilmemesi gereken temel taşlardır.
• Sistemik bakış: Depresyonun ilişki ve aile sistemi içindeki yerini ele alırız. Gerektiğinde eş ya da aile görüşmeleri sürece dâhil edilebilir; bazen tabloyu sürdüren şey kişinin içinde değil, ilişkisel düzendedir.
• Nüks önleme: Sürecin sonuna doğru, erken uyarı işaretlerinizi ve bu işaretler belirdiğinde uygulayacağınız planı birlikte yazılı hâle getiririz.

İlaç mı, Terapi mi?

Bu soruyu sık duyuyorum ve yanıtı tabloya göre değişiyor. İlaç önerme yetkim yoktur; karar psikiyatri hekimine aittir. Ancak kılavuzların ne söylediğini paylaşabilirim.

NICE'ın 2022 tarihli yetişkin depresyonu kılavuzu (NG222), en az girişimsel ve en az kaynak gerektiren müdahaleden başlayan bir eşleştirilmiş bakım modeli önerir. Daha hafif seyreden depresyonda ilk sıradaki seçenekler arasında rehberli kendine yardım, grup temelli davranışsal aktivasyon, grup bilişsel davranışçı terapi ve yapılandırılmış fiziksel etkinlik programları yer alır; antidepresan ilaç bu grupta rutin ilk basamak tedavi olarak önerilmez, yalnızca kişinin bilgilendirilmiş tercihi bu yöndeyse sunulur.

Daha ağır seyreden depresyonda tablo değişir. Kılavuzu güncellemek için yürütülen ve 676 randomize kontrollü çalışma ile 105.477 katılımcıyı kapsayan ağ meta-analizinde, ilaç plasebosuna kıyasla en yüksek etkili sınıf bireysel bilişsel davranışçı terapinin antidepresanla birlikte uygulanması olmuştur (SMD −1,18); bireysel bilişsel davranışçı terapi tek başına da etkili bulunmuştur (SMD −0,78). Psikoterapi ile ilaç tedavisinin birlikte yürütülmesinin tek başına ilaç tedavisine üstünlüğü, ayrı bir meta-analizde yayın yanlılığına göre düzeltilmiş hâliyle de korunmaktadır (g = 0,28).

Pratikte: hafif ve orta şiddetteki tablolarda pek çok danışan yalnızca psikoterapiyle ilerler. Ağır tablolarda, süregiden intihar düşüncesi olduğunda ya da psikoterapiye yanıt alınamadığında hekimle eş güdümlü çalışmayı öneririm.

Süreç Nasıl İşliyor?

• İlk seans: Tanışma ve değerlendirme görüşmesidir. Belirtilerin ne zamandır sürdüğünü, günlük yaşamı nasıl etkilediğini, geçmiş dönemleri ve varsa tıbbi durumunuzu konuşuruz.
• Seans süresi ve sıklığı: Seanslar 60 dakika sürer ve genellikle haftada bir, aynı gün ve saatte yapılır. Depresyonda düzenlilik, sürecin kendisi kadar önemlidir.
• Toplam süre: Yapılandırılmış depresyon protokolleri çoğunlukla 12–20 seans aralığındadır. Gerçek süre; belirtilerin şiddetine, ne kadar süredir devam ettiğine ve eşlik eden başka zorluklara göre değişir.
• İzleme: İlerlemeyi belirli aralıklarla birlikte gözden geçiririz. Beklenen değişim gerçekleşmiyorsa yaklaşımı değiştirmek ya da yönlendirme yapmak, sürdürmekten daha doğrudur.
• Gizlilik: Paylaştığınız her şey, yasal zorunluluklar dışında gizli tutulur.

Ne Zaman Destek Almalısınız?

• Belirtiler iki haftadan uzun süredir neredeyse her gün devam ediyorsa
• Uyku, iştah ya da enerjiniz belirgin biçimde değiştiyse
• İş, okul ya da ilişkilerinizde somut kayıplar yaşamaya başladıysanız
• Eskiden keyif aldığınız hiçbir şey artık bir şey hissettirmiyorsa
• Baş etmek için alkol ya da madde kullanımına yöneldiyseniz
• Daha önce depresyon dönemi geçirdiyseniz ve benzer işaretleri yeniden fark ediyorsanız

Ölüm ya da kendinize zarar verme düşünceleriniz varsa lütfen bunu tek başınıza taşımayın. Randevu beklemeden 112 Acil Çağrı Merkezi'ni arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Güvendiğiniz bir kişiye durumu söylemek, o an atılabilecek en koruyucu adımlardan biridir. Bu düşünceler depresyonun bir belirtisidir ve tedaviyle geçer.

Aliağa'da Yüz Yüze, Türkiye'nin Her Yerinden Online

Seansları Aliağa'daki ofiste yüz yüze yürütebilir ya da tamamen online gerçekleştirebilirsiniz. Terapist destekli internet temelli bilişsel davranışçı terapiyi yüz yüze bilişsel davranışçı terapiyle karşılaştıran ve 20 randomize kontrollü çalışmayı derleyen meta-analiz, iki biçimin tedavi sonrası etkilerini eşdeğer bulmuştur (Hedges' g = 0,05; %95 GA −0,09 ile 0,20).

Depresyonda online seçeneğin özel bir avantajı var: evden çıkmanın bile zor geldiği dönemlerde, ulaşım engelinin ortadan kalkması sürece başlamayı ve sürdürmeyi kolaylaştırıyor. Ayrıntılar için online psikoterapi sayfasına bakabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yaşadığım şey depresyon mu, yoksa geçici bir mutsuzluk mu?

Üzüntü belirli bir nedene bağlıdır, dalgalar hâlinde gelir ve zamanla geçer. Depresyonda ise belirtiler neredeyse her gün, günün büyük bölümünde ve en az iki hafta boyunca sürer; yalnızca ruh hâlini değil uykuyu, iştahı, enerjiyi ve dikkati de etkiler. En ayırt edici işaret, eskiden keyif veren şeylerin artık hiçbir şey hissettirmemesidir. Değerlendirmeyi ilk görüşmede birlikte yaparız.

Depresyon terapisi nasıl yardımcı olur?

Terapi iki düzeyde çalışır. Kısa vadede, çekilme döngüsünü kırmak için davranışsal aktivasyonla yeniden harekete geçmenizi sağlar ve depresyonu besleyen düşünce kalıplarını sınamayı öğretir. Uzun vadede ise tablonun altında yatan örüntüleri, ilişkisel yükleri ve öz-eleştirel tutumu ele alarak nüks olasılığını azaltmayı hedefler.

Depresyon terapisi ne kadar sürer?

Yapılandırılmış depresyon protokolleri çoğunlukla 12–20 seans aralığındadır. Gerçek süre belirtilerin şiddetine, ne kadar süredir devam ettiğine, eşlik eden başka zorluklara ve seans arası uygulamalara ayrılan zamana göre değişir. Süreci baştan sabit bir sayıya bağlamak yerine belirli aralıklarla birlikte gözden geçirmeyi tercih ediyorum.

Seanslar ne kadar sürüyor ve ne sıklıkla yapılıyor?

Seanslar 60 dakika sürer ve genellikle haftada bir kez, aynı gün ve saatte yapılır. Sürecin ilerleyen aşamalarında sıklık, ihtiyaca göre birlikte yeniden düzenlenebilir.

İlaç kullanmadan sadece terapiyle iyileşebilir miyim?

Hafif ve orta şiddetteki tablolarda pek çok kişi yalnızca psikoterapiyle ilerler. NICE'ın 2022 tarihli kılavuzu, daha hafif seyreden depresyonda antidepresan ilacı rutin ilk basamak tedavi olarak önermez; rehberli kendine yardım, davranışsal aktivasyon, bilişsel davranışçı terapi ve yapılandırılmış fiziksel etkinlik gibi seçenekleri öne alır. Daha ağır tablolarda ise psikoterapi ile ilacın birlikte yürütülmesinin tek başına ilaca üstün olduğunu gösteren veriler vardır. İlaç kararı yalnızca psikiyatri hekimine aittir; gerektiğinde yönlendirir ve hekimle eş güdümlü çalışırım.

Depresyon terapisi online yapılabilir mi?

Evet. İnternet temelli terapist destekli bilişsel davranışçı terapiyi yüz yüze terapiyle karşılaştıran meta-analizler iki biçimi eşdeğer bulmuştur. Depresyonda evden çıkmanın zor geldiği dönemlerde online seçenek, sürece başlamayı ve sürdürmeyi belirgin biçimde kolaylaştırır.

Depresyon tekrarlar mı?

Depresyon tekrarlayabilen bir tablodur ve daha önce bir dönem geçirmiş olmak riski artırır. Bu nedenle sürecin sonuna doğru nüks önleme çalışması yaparız: erken uyarı işaretlerinizi tanımlar, bu işaretler belirdiğinde uygulayacağınız planı birlikte yazılı hâle getiririz. Tekrarlama ihtimali, hazırlıklı olunduğunda çok daha yönetilebilir bir hâle gelir.

Hiçbir şey yapacak enerjim yokken terapiye nasıl başlarım?

Bu, depresyonun en zorlayıcı çelişkisidir: iyileşmek için gereken adımı atacak enerji tam da depresyonun aldığı şeydir. Bu yüzden süreci enerji gerektiren bir programla başlatmayız. İlk seanslarda sizden beklenen tek şey gelmektir; harekete geçme adımları çok küçük ve sizin onayınızla belirlenir. Yapamadığınız şeyler üzerinden bir başarısızlık değerlendirmesi yapılmaz.

Seans ücreti ne kadar?

Seans ücreti; görüşmenin bireysel mi çift ya da aile görüşmesi mi olduğuna ve uygulanacak yönteme göre değişir. Bu nedenle tek bir rakam vermek yerine, ücretsiz ön görüşmede size uygun çerçeveyi belirleyip net ücret bilgisini paylaşıyorum. Ön görüşme için WhatsApp'tan yazabilir ya da arayabilirsiniz.

Bu Konuda Yazılar

Depresyon, yas ve travma başlığı altında yazdığım, bu sayfadaki konuları ayrıntılandıran yazılar:

• Depresyon belirtileri
• Yas ne kadar sürer?
• Çocukluk çağı travmaları
• Depresyon, yas ve travma yazılarının tamamı

Kaynaklar

1. Dünya Sağlık Örgütü. Mental disorders (bilgi notu). who.int
2. Cuijpers, P., Berking, M., Andersson, G., Quigley, L., Kleiboer, A., & Dobson, K. S. (2013). A meta-analysis of cognitive-behavioural therapy for adult depression, alone and in comparison with other treatments. Canadian Journal of Psychiatry, 58(7), 376–385.
3. Cuijpers, P., Karyotaki, E., Ciharova, M., Miguel, C., Noma, H., & Furukawa, T. A. (2021). The effects of psychotherapies for depression on response, remission, reliable change, and deterioration: A meta-analysis. Acta Psychiatrica Scandinavica, 144(3), 288–299.
4. Uphoff, E. ve ark. (2023). Individual behavioral activation in the treatment of depression: A meta-analysis. Psychotherapy Research.
5. National Institute for Health and Care Excellence. Depression in adults: treatment and management (NG222, 2022). nice.org.uk
6. NICE kılavuz güncellemesi için yürütülen ağ meta-analizi: A systematic review and network meta-analysis of psychological, psychosocial, pharmacological, physical and combined treatments for adults with a new episode of depression (676 çalışma, 105.477 katılımcı).
7. Cuijpers, P., de Wit, L., Weitz, E., Andersson, G., & Huibers, M. J. H. (2015). The combination of psychotherapy and pharmacotherapy in the treatment of adult depression: A comprehensive meta-analysis. Journal of Evidence-Based Psychotherapies, 15(2), 147–168.
8. Carlbring, P., Andersson, G., Cuijpers, P., Riper, H., & Hedman-Lagerlöf, E. (2018). Internet-based vs. face-to-face cognitive behavior therapy for psychiatric and somatic disorders: An updated systematic review and meta-analysis. Cognitive Behaviour Therapy, 47(1), 1–18.

Son güncelleme: 31 Temmuz 2026